Marcin Szmidtke
17 listopada 2026 — esej, sześć minut

Trudno, ale dobrze

Na pytanie „co u ciebie?” latami odpowiadałem „dobrze”, bo tak się odpowiada. Dziś mówię prawdę: trudno, ale dobrze. O facetach, którzy grają, że dają radę, i o tym, co może zrobić kolega.

Rysunek ołówkiem, dwa kadry. Mężczyzna z brodą przy laptopie podpiera głowę ręką, obok pełny kubek kawy. Podpis: Ja przed kawą: zmęczony. Niżej ten sam mężczyzna pisze na laptopie, a przy jego sercu widać drgające kreski. Podpis: Ja po kawie: zmęczony + migotanie przedsionków.

Zawsze zacinałem się na pytaniu „co u ciebie?”. Ktoś pytał w przelocie, na korytarzu, przy kasie, w drzwiach, a ja stawałem jak przed komisją na egzaminie. Czułem się zobowiązany powiedzieć coś sensownego. Bo niby znałem odpowiedź na to pytanie: „dobrze”. Ale tak mówić, to raczej źle.

Jeśli było dobrze, nie chciałem się chwalić. Jeśli było źle, nie chciałem się przyznać. Ważyłem jedno i drugie, człowiek czekał, a ja w końcu mówiłem „dobrze”, bo co miałem powiedzieć?

Że w 2012 roku moja dziewczyna wróciła do domu o siedemnastej i zastała mnie w łóżku, zapłakanego, z butelką wina w ręce? Że przeleżałem tak cały dzień, a jej umiałem powiedzieć tylko tyle, że czuję się tragicznie i nie wiem, co mi jest? Takich rzeczy nie mówi się przy kasie. Przy kasie mówi się „dobrze”.

Pytanie z jedną odpowiedzią

„Jak się czujesz?” wygląda na pytanie otwarte, a jest zamknięte. I to zamknięte na jedną odpowiedź. Kto powie „słabo”, robi nagle kłopot sobie i drugiej osobie, bo obaj muszą wyjść z roli. Więc gramy. Ja grałem swoją rolę latami i grałem ją dobrze.

Faceci mają jeszcze jedno słowo zapasowe: „zmęczony”. Zmęczonym wolno być, bo zmęczony jest ten, kto dużo robi. Brzmi prawie jak order. Kiedy coś już nie mieści się w „dobrze”, mówisz „zmęczony” i też nikt nie dopytuje.

Wracasz z pracy, parkujesz pod domem i nie wysiadasz. Siedzisz z wyłączonym silnikiem, przewijasz telefon i nic w nim nie czytasz. Albo budzisz się o czwartej i do szóstej układasz w głowie, co powiesz na jutrzejszym spotkaniu, a potem i tak rozmowa pójdzie innym torem. Potem wchodzisz do kuchni, ktoś pyta, jak spałeś, a ty mówisz: „dobrze, tylko jestem zmęczony”. O tych dwóch godzinach nikt się nie dowie.

Chłopaki nie płaczą

„Chłopaki nie płaczą.” „Twardym trzeba być, nie miętkim.” Słyszy się to, zanim człowiek nauczy się wiązać buty. A jak coś boli, to ciśniesz sam, bo przecież nikomu nie można powiedzieć. Tak, po cichu, powstaje depresja. Pustka w środku. Uciekasz od ludzi i od uczuć, a ból rośnie, bo jeszcze sam sobie dokładasz. Cały czas.

Ja miałem chyba fabrycznie sprasowane blachy pod depresję. Ktoś coś zepsuł na linii produkcyjnej i nikt potem tego nie naprawił. Nie pamiętam, żebym kiedyś miał inaczej. Kiedyś zakochałem się tak bardzo, że nie umiałem tego w sobie pomieścić. Brałem piwo i szedłem do lasu, żeby to się we mnie jakoś zmieściło. Raz czy dwa skończyło się półgodzinnym płaczem. Nigdy wcześniej nie byłem szczęśliwy i nie wiedziałem, co się z tym robi. Nawet szczęście mnie przerastało. Wtedy nie umiałem tego nazwać, ale byłem w głębokiej depresji.

Depresja nie jest chorobą słabych, bo zły dzień ma każdy. To choroba ludzi, którzy tak długo szli pod prąd i pod wiatr, że w końcu padli na pysk. Z zewnątrz wyglądają na takich, którzy dają radę.

A do lekarza nie pójdziesz, bo boisz się samego leczenia. Wychowałem się w Trójmieście, a każde miasto ma takie miejsce. U nas było nim Srebrzysko. To cmentarz, a naprzeciwko, z widokiem na tych, którzy się nie leczyli, stoi szpital psychiatryczny. Jeszcze nie wiedziałem, co to jest szpital psychiatryczny, a już wiedziałem, że Srebrzysko to bardzo źle. „Rób tak dalej, to skończysz na Srebrzysku.” Albo w Kocborowie. Każdy ma swoje Srebrzysko. Na warszawskich forach, jak ktoś palnie jakąś głupotę, pisze się: „O! W Tworkach w końcu podłączyli internet”. A potem dorosły facet słyszy w głowie: „nie jestem walnięty, żeby iść się leczyć”, i mówi „dobrze”.

Jest jeszcze tata. Ciągle hula przekonanie, że jak coś się stanie, to tata przyjdzie i zrobi porządek. To wciąż w nas siedzi, że tata siłą ten problem może i ma prawo rozwiązać. Tylko że tata czasem przyjdzie i nie będzie wiedział, co zrobić. Przyjdzie zmęczony, podniesie głos, a potem przeprosi. Czasem usiądzie na kanapie i powie, że jest mu ciężko. I to jest właśnie ten tata, którego potrzebujemy. Ale czy ktoś takiego widział?

W 2024 roku w Polsce odebrało sobie życie 4845 osób, z czego 4088 to mężczyźni (dane policji). Ponad osiemdziesiąt procent. Przyczyn jest zwykle więcej niż jedna i często bliscy nie mieli szans ich zobaczyć, więc to nie jest niczyja wina. Ja wiem tylko, ile razy sam mówiłem „dobrze”, kiedy wcale nie było.

Jak facet trafia do psychologa

Ja trafiłem tak, jak trafia większość facetów w Polsce: wysłała mnie dziewczyna. Po tamtym dniu z winem powiedziała, że dość. Przeszukała cały internet i znalazła miejsce, gdzie można było pójść szybko i za darmo, co w 2012 roku graniczyło z cudem. Tak zacząłem pierwszą terapię.

I nawet tam mówiłem „dobrze”, tylko dłużej. Przez czterdzieści pięć minut opowiadałem o pierdołach, a o tym, co mnie naprawdę gryzło, dopiero w ostatnich pięciu. Tak, żeby wcześniej tego nie dotykać, a potem już nie było czasu. Często w ogóle nie przychodziłem.

Najgorzej było po jednym sylwestrze. Nowy rok przynosi nowe zmiany, a u mnie przyniósł nowy, cięższy rodzaj depresji. Taki, że nie widziałem już sensu, żeby żyć dalej. Na szczęście moje przyjaciółki miały na to inny pogląd. Jedna jeszcze tego samego dnia załatwiła mi rozmowę z psychiatrą. Znowu opowiadałem, znowu płakałem. Od tego zaczęło się leczenie naprawdę, choć nie z dnia na dzień. Z czasem zacząłem brać leki. Dopiero wtedy zobaczyłem, jak źle było wcześniej.

Jestem dziś tutaj także dlatego, że ktoś nie czekał, aż powiem „dobrze”. Dziewczyna, która usłyszała moje „nie wiem, co mi jest” i zamiast czekać, poszukała mi pomocy. Przyjaciółka, która tego samego dnia załatwiła mi psychiatrę. Żadna z nich nie była terapeutką. Po prostu nie odpuściły. Dzisiaj też dopiero rozumiem, że właśnie trzeba siły, żeby móc przyznać się do swoich słabości. Odwagi, żeby powiedzieć prawdę. „Dobrze” każdy potrafi powiedzieć.

Trudno, ale dobrze

Dzisiaj, kiedy ktoś pyta, co u mnie, odpowiadam zgodnie z prawdą. Trudno, ale dobrze. Takie jest życie. Pokonujemy przeszkody i idziemy dalej.

Nie mówię tego, żeby uciąć temat. Mówię, bo tak to u mnie wygląda: coś mnie przygniata i coś mnie cieszy, a jedno nie kasuje drugiego. Kiedyś myślałem, że muszę wybrać, którą połowę pokazać. Wybierałem tę ładniejszą i mówiłem „dobrze”. Ale to nie tak wygląda życie. Podobno w religiach chrześcijańskich mamy w ogóle takie myślenie, że „wszystko będzie dobrze”, czytaj: „kiedyś wszyscy będziemy w niebie”.

Ostatnio widziałem się ze znajomą, która mówiła właśnie, że wszystko u niej jest zajefajnie. U mnie jest „trudno, ale dobrze”. Ona się zdziwiła, bo jak to trudno? Jakiś trudny okres masz? Albo stary jeszcze się nie skończył? (wiedziała co nieco o mojej przeszłości). Otóż nie, mówię, tak wygląda życie. Jest raczej trudno, ale możemy być dumni chociażby z tego, że podjęliśmy wyzwanie. A potem jest kilka takich chwil, w których kompensujemy sobie te wcześniejsze trudy. Na początku było to dla niej dziwne. Ale potem przyznała się, że jej ojciec ma raka płuc. Że w sumie trochę sama nie wiedziała, co z tym zrobić. I chwilę porozmawialiśmy szczerze. I w sumie okazało się, że u niej też jest trudno, ale dobrze.

Może kiedyś, siedząc w aucie pod domem, jednej osobie, której ufasz, powiesz „ostatnio jest mi ciężko”. Może nie będzie wiedziała, co odpowiedzieć. To nie twój błąd, wtedy powiedz to komuś innemu. Ale może się okazać, że ktoś na to zdanie czekał. Że chętnie by pomógł, ale nigdy wcześniej nie mógł, bo ciągle udajemy, że wszystko możemy.

A jeśli kolega powie ci „dobrze” albo „zmęczony”, a coś w tym nie zagra, zapytaj drugi raz: „a tak naprawdę?” albo „a jak śpisz?”, bo na to trudniej skłamać. Nie musisz mieć gotowej rady. Jeśli usłyszysz coś cięższego, niż się spodziewałeś, nie dźwigaj tego sam, poszukajcie pomocy razem.

Przydałoby nam się trochę szczerości i czegoś realnego w tym AI-owym, instagramowym świecie. Czego i Tobie życzę!

Jeśli chcesz się czymś podzielić, napisz do mnie na kontakt@szmidtke.pl albo na hej@pomocja.pl.